Nocne karmienia - niezbędnik rodziców

Monika Huntjens
1 wrz 2025
6 minut(y) czytania

Zaktualizowano: 21 lis 2025

Nocne karmienia są kluczowe dla zdrowego rozwoju dziecka w pierwszych miesiącach życia – jako rodzice, jesteśmy tego świadomi, więc jesteśmy także odpowiednio nastawieni do częstych nocnych pobudek... Od pewnego momentu nocne karmienia nie są już konieczne, a wręcz mogą zakłócać jego sen. W tym wpisie znajdziesz odpowiedź na pytanie o to, jak powinna wyglądać naturalna redukcja nocnych karmień u zdrowego maluszka.

Amerykańscy pediatrzy przyjmują, że zdrowe i dobrze rozwijające się dziecko - o właściwych przyrostach wagi - już po ukończeniu 6. miesiąca życia jest gotowe na przesypianie nocy bez karmień. Stomatolodzy zwracają uwagę na konieczność odejścia od nocnego mleczka, kiedy pojawi się u maluszka pierwszy ząbek, a z pewnością zęby z bruzdami, czyli przedtrzonowe i trzonowe. Z doświadczeń ekspertek od snu dziecka wynika jednak, że zwłaszcza u dzieci karmionych piersią, moment gotowości na redukcję, a potem eliminację nocnych karmień, pojawia się później i łączy się m.in. z dobrze rozszerzaną dietą, oznaczającą – oprócz karmień mlekiem na żądanie – minimum trzy stałe posiłki dziennie, w tym kolację. Ten moment pojawia się zatem w okolicy 9-10. miesiąca życia. U dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym nieco wcześniej – już w okolicy 7-8. miesiąca życia.

Często słyszymy, że dziecko w pierwszym roku życia należy karmić mlekiem NA ŻĄDANIE, przy pierwszych oznakach głodu. Ja również uważam to założenie za słuszne!

Jednak z mojej perspektywy karmienia na żądanie nie wykluczają dobrze przesypianych nocy. Jeśli wyraźnie widzicie, że powodem (przynajmniej) części nocnych pobudek Waszego maluszka nie jest prawdziwa potrzeba nakarmienia się, ponieważ dziecko chwyta pierś/butelką i po bardzo krótkim czasie zasypia, to możecie przyjąć, że nocne mleko jest dla Waszego dziecka nawykowym rozwiązaniem na sen. Nie służy więc zaspokajaniu głodu, ale potrzeby snu. O ile w pierwszych miesiącach życia takie rozwiązanie jest naturalne i korzystne (w okresie IV trymestru sfera snu i sfera karmienia nakładają się na siebie i wzajemnie wspierają), to po 4. miesiącu życia o wiele lepszym rozwiązaniem na sen jest umiejętność samodzielnego zasypiania.

Krótko mówiąc, nie każda nocna pobudka dziecka powinna (musi) kończyć się karmieniem. Podczas nauki samodzielnego zasypiania, jeżeli dziecko było karmione 3-4 godziny wcześniej, zalecam odczekać parę minut, aby ocenić, czy maluszek rzeczywiście potrzebować będzie pomocy rodziców przy powrocie do snu. Często, w obawie przed silnym wybudzeniem się dziecka podajemy mleko (pierś lub butelkę) zanim zasygnalizuje prawdziwą potrzebę zaspokojenia głodu. Oczywiście, karmienie dość szybko przywraca sen, ale tylko do pewnego momentu! Długoterminowo będzie zaburzać sen, ponieważ wzmacnia zależność pomiędzy snem dziecka a podaniem mu mleka. Mówimy wtedy o dziecięcej bezsenności behawioralnej warunkowej (ponieważ to, co my robimy warunkuje - tutaj chodzi o karmienie niezwiązane z fizjologicznym głodem - możliwość zaśnięcia dziecka).

Racjonalne założenie dotyczące nocnych karmień, jakie możecie przyjąć, jest takie, że im starsze dziecko, tym większa gotowość na coraz lepiej przesypiane noce. Jeżeli tak się nie dzieje, przeanalizujcie sytuację pod kątem SENNYCH ASOCJACJI.

Co oznacza redukcja nocnych karmień?

Redukcja oznacza, że rodzice podejmują działania pomagające odejść dziecku od karmień w nocy, których już nie potrzebuje. Warto porozmawiać o tym z pediatrą!

Kiedy warto pomyśleć o redukcji nocnych karmień?

Maluszek jest zdrowy, rośnie i dobrze rozwija się, ale liczba nocnych karmień nie maleje
Nocne karmienia wyraźnie zaburzają sen dziecka i całej rodziny, a zwłaszcza mamy karmiącej piersiąKarmienie coraz częściej nie przywraca dziecku snu, dziecko rozbudza się na dłuższy czas, a nad ranem już nie zasypia i rozpoczynacie dzień przed 6:00
Dziecko nie ma apetytu w ciągu dnia, a proces rozszerzania diety jest trudny (po wykluczeniu innych przyczyn, takich jak np. nadrażliwość sensoryczna)

... a dodatkowo:

... kiedy mama czuje się pozostawiona sama z problemem zarywanych nocy i kiedy tata nie ma szansy pomóc, ponieważ dziecko oprotestowuje jego próby wsparcia – taka sytuacja dotyczy dzieci, u których utrwaliło się silne skojarzenie zasypiania z karmieniem piersią. W TYM WPISIE znajdziecie rozwiązania na łagodne wpowadzenie taty do sfery snu maluszka, to pierwszy krok, aby tata mógł takżę wspierać go w nocy!
... kiedy w domu narastają trudne emocje, rodzice czują, że przez tę złą sytuację oddalają się od siebie. Informacje, w internecie na stronach promujących karmienie piersią wskazują potrzebę bliskości jako powód utrzymujących się nocnych pobudek - to może dodatkowo obciążać psychikę i tak zmęczonej już mamy („czy ja mu tej bliskości nie daję wystarczająco dużo w ciągu dnia?”). Chciałabym od razu sprostować te informacje: główną przyczyną zbyt częstych pobudek na karmienia u zdrowego dziecka jest przyzwyczajenie do zasypiania podczas karmienia. Na szczęście, przyzwyczajenia to nie prawdziwe potrzeby biologiczne i możemy je zmienić.

A co z karmieniem na żądanie?

Ta zasada wciąż obowiązuje! Kiedy dziecko jest głodne – powinno być nakarmione. Kiedy dziecko jest zmęczone – powinno spać. Nie ma jednak potrzeby łączyć tych dwóch czynności - po 4. miesiący życia, kiedy pojawia się nowa struktura snu (z wyraźnie wydzielonymi cyklami snu i pobudkami po każdym cyklu), lepiej jest oddzielać sferę żywienia dziecka od sfery snu. Wyjątkiem są nocne karmienia związane z prawdziwym głodem - jako ekspertka od snu dziecka zapewniam , że w nocy maluszek może zasypiać karmiąc się i nie będzie to negatywnie oddziaływać na jego sen.

Ile nocnych karmień możemy uznać za dobrą sytuację?

0-3 MIESIĄCE

Ile karmień?

początkowo na żądanie, w pierwszym miesiącu życia nie rzadziej niż co 3h
od 2.mż zazwyczaj tylko 1-2 karmienia

Dlaczego?

noc zaczyna się późno i trwa dość krótko (7-10 godzin)
płynny sen ułatwia prosta struktura snu - dziecko budzi się tylko na karmienia

4 MIESIĄCE

Ile karmień?

3-4 karmienia co 2,5-3 godziny (lub rzadziej!), lepiej przesypiany początek nocy, nad ranem częstsze karmienia

Dlaczego?

zmiana w strukturze snu przynosi trudniejszy sen - niektóre maluszki w okresie regresu snu z 4.mż są w stanie powracać do snu tylko przy piersi
noc wydłuża się do 12 godzin
rośnie zapotrzebowanie na kalorie - dziecko rośnie
większa świadomość maluszka przynosi problem z rozpraszaniem się podczas karmień w ciągu dnia (dziecko "nadrabia" niezjedzone kalorie w nocy)

5-6 MIESIĘCY

Ile karmień?

nie więcej niż 3 karmienia co 3-4 godziny, typowe pory karmień: 22:00/23:00 - 1:00/2:00 - 4:00/5:00 lub 23:00 - 3:00/4:00

Dlaczego?

sen dojrzewa i konsoliduje się (pierwsza część nocy), rytm okołodobowy jest już dobrze wyregulowany (doba podzielona na dzień i noc)

7-9 MIESIĘCY

Ile karmień?

2 karmienia: pierwsze nie wcześniej niż 4h od zaśnięcia na noc (zazwyczaj między 23:00 i 1:00), drugie - nie wcześniej niż 3h od pierwszego (zazwyczaj między 3:00 i 5:00)

Dlaczego?

następuje dalsza konsolidacja snu, a proces rozszerzania diety (w 8.mż dziecka dodajemy kolację) wspiera coraz dłuższe bloki snu w nocy
przejście na plan dnia z 2 drzemkami i z dłuższymi czasami aktywności wspiera sen nocny

10-11 MIESIĘCY

Ile karmień?

jedno karmienie zanikające po 11.mż (u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym - już po 7-8.mż); typowa pora karmienia to środek nocy, kiedy karmienie zaczyna zanikać, jego pora przesuwa się w stronę poranka

Dlaczego?

w końcówce pierwszego roku życia dziecka sen jest już bardzo dobrze skonsolidowany i biologicznie dziecko jest gotowe na całkowicie przesypiane noce (ostatnie karmienie pozostaje na trudną końcówkę nocy, ale przed 12.mż również powinno zaniknąć)

12+ MIESIĘCY

Ile karmień?

zero - całkowicie przesypiane noce

Dlaczego?

nocne karmienia mogą znacznie zaburzać sen dziecka (i całej rodziny)

W Społeczności WYSPANEJ MAMY znajdziecie sprawdzone metody stopniowej redukcji nocnych karmień. Do 14-15. miesiąca życia, mimo biologicznej gotowości dziecka na całkowicie przesypiane noce, zalecam, aby z nocnych karmień rezygnować stopniowo. Po 15.mż można odejść od nich "z dnia na dzień", ale również wymaga to odpowiednich działań po stronie rodziców przygotowujących dziecko na tę zmianę.

Dlaczego nauka samodzielnego zasypiania pomaga w redukcji nocnych karmień?

Najprostsza odpowiedź brzmi: dlatego, że sen dziecka, które potrafi zasypiać samodzielnie, nie zależy od Waszych działań. Dobrze śpiące dzieci wciąż budzą się regularnie w nocy (przy przechodzeniu przez cykle snu), ale potrafią samodzielnie i sprawnie przywrócić sobie sen. Dzieje się tak dopóki inna potrzeba nie przewyższy potrzeby snu, a w nocy jest nią najczęściej głód. Absolutnie nie chodzi o zjawisko wyuczonej bezradności - nie istnieje ani jedno badanie dotyczące nauki samodzielnego zasypiania, które powiązałoby to zjawisko z terapią snu u dzieci. Dziecko zawsze sygnalizować będzie rodzicom potrzebę, której nie będzie w stanie samo zaspokoić. Jeżeli potrafi samodzielnie zasypiać, to nie będzie potrzebować pomocy rodziców przy płynnym przechodzeniu przez cykle snu! Ale, na przykład, zwiększona potrzeba bliskości w okresie nasilonego lęku separacyjnego, boleśnie wychodzące ząbki i podobne "niestandardowe" sytuacje przyniosą częstsze pobudki nawet u najlepszego śpioszka.

W Programie WYSPANA MAMA o nauce samodzielnego zasypiania oraz w materiałach dostępnych w Społeczności WYSPANEJ MAMY proponuję stopniową redukcję nocnych karmień, jeśli jest taka potrzeba. Dlaczego stopniową? Ponieważ warto poczekać na konsolidację snu, która pojawi się wraz z ćwiczeniem coraz bardziej samodzielnego zasypiania (to również jest proces rozłożony w czasie) i warto dać czas małemu organizmowi na „przesunięcie” kalorii, które dotychczas pojawiały się w nocy, na czas posiłków w ciągu dnia. A jeśli Wasze dziecko samo nie zrezygnuje z niepotrzebnych nocnych karmień (rzadka sytuacja, ale każde dziecko jest inne!), skorzystajcie ze sprawdzonych, bezpiecznych metod, które proponuję Wam w materiałach.

Czy sposób karmienia wpływa na przesypiane noce? Czy dzieci karmione mlekiem modyfikowanym śpią lepiej? Odpowiedź na te pytania znajdziesz w poście dostępnym TUTAJ.

Zerknij także na inne materiały o nocnych karmieniach: