*Plan dnia i pory karmień/posiłków u dzieci w wieku 0-4 miesiące

Jak zaplanować dzień, aby dziecko było szczęśliwe, najedzone i wyspane? Skorzystaj z gotowego planu działana z optymalnymi porami snu, aktywnści i posiłków, które odpowiadają naturalnym rytmom, potrzebom i możliwościom dzieci w wieku 0-4 miesiące. Dobry plan dnia jest kluczowy dla dobrze przesypianych nocy!

KLUCZOWE INFORMACJE

W pierwszych trzech miesiącach życia dziecka nie ma jeszcze gotowości na stały, powtarzalny plan dnia. To czas, kiedy wszystkie układy w organizmie maluszka intensywnie dojrzewają - dziecko przyzwyczaja się do życia na świecie. Zapotrzebowanie na sen jest ogromne; początkowo noworodki przesypiają 16-18 godzin na dobę. Jest to jednak wartość sumaryczna - ze względu na potrzebę częstych karmień sen podzielony jest na krótkie odcinki na przestrzeni całej doby.

Początkowo maluszek żyje rytmem swoich karmień i to one oddziałują na jego sferę snu - bardzo często sen pojawia się po karmieniu i tak jest bardzo dobrze! Dopiero po 6-7. tygodniu życia rozpoczyna się proces kształtowania rytmu okołodobowego, co przynosi bardzo dobrze przesypiane noce z tylko 1-2 pobudkami na karmienia oraz dni z wieloma dłuższymi lub krótszymi drzemkami. To pierwszy dobry moment na zaznajamianie maluszka z zasypianiem w łóżeczku.

Dziecko karmimy na żądanie, najlepiej już przy wczesnych oznakach głodu. Początkowo maluszek karmiony piersią może zgłaszać się na karmienie co 1-1,5h. Dzieci karmione mlekiem modyfikowanym wymagają karmień w nieco dłuższych odstępach czasu (mieszanka daje na dłużej uczucie sytości). Jeżeli jednak maluszek był niedawno karmiony, a marudzi lub popłakuje i w jego zachowaniu widać niepokój, zapewne chodzi o potrzebę snu. W pierwszych miesiącach życia dzieci potrzebują spać bardzo często, nawet co 40 minut. W takiej sytuacji najlepiej jest w pierwszej kolejności pomóc dziecku zasnąć, np. otulając je, przechodząc w spokojne miejsce, włączając szum i kołysząc na rękach zamiast podawać kolejna porcję mleczka. Jeżeli takie Wasze działania nie przyniosą snu w ciągu 10 minut, dopiero wtedy spróbujcie nakarmić maluszka.

Właściwe odczytywanie potrzeb dziecka i bardzo stopniowe rozciąganie czasów między karmieniami sprzyjać będzie w kolejnych miesiącach życia dobremu snu, ale również dobrym karmieniom. Częste mikro-karmienia po 4-5.mż będą zaburzać funkcjonowanie maluszka w sferze snu i w sferze żywienia.

Krótkie czasy aktywności i trudne drzemki

Z pewnością już w pierwszych tygodniach życia Waszego dziecka zauważycie, jak krótkie są jego czasy czuwania. Przekraczanie ich poprzez „przetrzymywanie” maluszka w aktywności zbyt długo może być dla niego niebezpieczne i z pewnością negatywnie wpłynie na jego sen.

Zalecane czasy aktywność wg wieku dziecka wynoszą:

WIEK DZIECKA	CZAS AKTYWNOŚCI
	ZALECANY	MAKSYMALNY
0-2 miesiące	45-60 minut	2 godziny
2-3 miesiące	60-90 minut	2 godziny
3-5 miesięcy	90-110 minut	2,5 godziny

W pierwszych miesiącach życia typowe są nieregularne i trudne drzemki. Wyjątkiem są pierwsze 2 tygodnie po przyjściu na świat maluszka, kiedy rodzice mają wrażenie, że wybudza się on na karmienia i niemalże od razu chce ponownie spać. Drzemki wtedy są długie, a noce spokojne. Pamiętajcie jednak, że w pierwszym miesiącu życia powinniście karmić dziecko regularnie co 3 godziny. Ta zasada przestaje obowiązywać od drugiego miesiąca życia maluszka (czyli dziecko od 5. tygodnia życia w nocy może pospać dłużej niż 3 godziny).

W drugim i trzecim miesiącu życia noce wciąż powinny być spokojne - niemowlęta w tym wieku budzą się zazwyczaj na 1-2 karmienia. Drzemki stawać się będą trudniejsze i jedynie druga i trzecia drzemka będą przynosić dziecku dłuższy sen (1,5-2,5 godziny). Po dłuższej drzemce spodziewajcie się nieco dłuższego czasu aktywności, ale nadal w granicach wyżej wskazanych maksymalnych czasów aktywności. Dla niektórych maluszków początkowo nawet zalecane czasy aktywności będą zbyt długie – najlepiej jest podążać za indywidualnymi potrzebami dziecka obserwując je w kierunku oznak zmęczenia i gotowości na sen. Nie skupiajcie się zatem na planach dnia, ale na zapewnianiu dziecku takiej ilości snu, jakiej faktycznie potrzebuje.

Dobrze przesypiane drzemki to warunek dobrze przesypianych nocy!

Doba u dzieci w pierwszych 3 miesiącach życia dzieli się na wyraźnie dłuższy dzień i krótszą noc. Noc trwa między 7 a 10 godzin (po 4.mż dziecko potrzebuje spać w nocy 11-12 godzin).

Jeżeli Wasz maluszek miewa dość długie drzemki późnym popołudniem, a następnie pozostaje aktywny nawet do 1:00-2:00 w nocy, zalecam, aby delikatnie wybudzać go po 2 godzinach snu po godzinie 17:00. Na przykład, jeżeli ostatnia drzemka rozpoczęła się o 17:30 i o 19:30 obudziliście dziecko, to najpóźniej około 20:30-21:00 powinno zasnąć na noc. Właściwe czasy aktywności w pierwszych 3 miesiącach życia nie przekraczają 1,5 godziny. Przemęczenie spowodowane zbyt długim czasem aktywności jest dla dziecka bardzo trudnym doświadczeniem oznaczającym przeciążenie małego organizmu ponad jego możliwości. Przynosi to reakcję stresową i może być dla dziecka niebezpieczne – już po zaśnięciu może oznaczać niebezpiecznie głęboki sen, który określony został jako czynnik zwiększający ryzyko SIDS (Syndrom Nagłej Śmierci Łóżeczkowej). Dodatkowo, przemęczenie znacznie utrudnia dziecku zasypianie oraz pozostawanie we śnie.

W 3. miesiącu życia zauważycie coraz więcej regularności w planie dnia: czasy aktywności wydłużą się do 90 minut, wciąż najłatwiejsza będzie druga i trzecia drzemka. Przy tych drzemkach warto dziecku pomagać, tzn. organizować je w taki sposób, aby trwały 60+ minut. Może to oznaczać sen w chuście, w wózku lub drzemkę kontaktową (na rodzicu lub innej osobie, ale w bezpieczny sposób, czyli z unieruchomieniem maluszka). W tym wieku dzieci mają zazwyczaj 4-5 drzemek i powinny przesypiać łącznie w ciągu dnia około 3,5-5 godzin.

W 4. miesiącu życia czasy aktywności wydłużą się do koło 100-110 minut. Utrwalać się będzie wczesna pora porannej pobudki (6:00-7:00), a wraz z nią stały plan dnia z 3 lub 4 drzemkami o łącznej długości 3,5-4,5 godziny. Doba podzieli się na dwie mniej więcej równe części: sen nocny trwać będzie 11-12 godzin, aktywność w ciągu dnia 12-13 godzin (w tym czas na drzemki).

W 5. miesiącu życia większość dzieci przechodzi na 3 drzemki; pierwszy czas aktywności wynosi około 75-90 minut, kolejne – niecałe 2 godziny. Łączne zapotrzebowanie na sen w ciągu dnia maleje do 3-4 godzin.

Pierwszy moment na bardziej regularny plan dnia ze mniej więcej stałymi porami snu pojawia się po 3. miesiącu życia dziecka

Poniżej podaję Wam plan dnia z 4 drzemkami, który dobrze sprawdza się u dzieci w 4-5. miesiącu życia. Po ukończeniu 5.mż maluszki przechodzą na plan dnia z 3 drzemkami, o którym przeczytacie w osobnym wpisie.

Plan dnia z 4 drzemkami na 4-5. miesiąc życia

Dzieci w 4-5. miesiącu potrzebują około 14-16 godzin snu na dobę rozłożone na: 11-12 godzin snu nocnego (z pobudkami na 3-4 karmienia) oraz 3,5-4,5 godziny snu w ciągu dnia rozłożone na 4 drzemki (w 5.mż coraz więcej będzie dni z 3 drzemkami). Utrwala się pora porannej pobudki, co sprzyja regularnemu planowi dnia z drzemkami o mniej więcej stałych porach.

	Start:	Uwagi:
Sen nocny	18:30-19:00
Pobudka rano	6:00-6:30
Drzemka nr 1	około 7:30	40-60 min
Drzemka nr 2	10:15-11:00	60-120 min (jeżeli drzemka jest krótka, warto pomóc dziecku wydłużyć ją)
Drzemka nr 3	13:00-14:00	40-90 min (często spacer – w wózku, chuście)
Drzemka nr 4	16:00-16:30	30-60 min
Ostatnie karmienie	17:30-18:30	Ostatnie karmienie nie powinno bezpośrednio poprzedzać snu – najlepiej jest zrobić je przed kąpielą
Rytuał wieczorny	18:00-19:00	Kąpiel, następnie wyciszanie w sypialni
Sen nocny	18:30-19:30	(docelowo odłożenie do łóżeczka, kiedy maluszek zaczyna zasypiać samodzielnie)

Aż do 6-7. miesiąca życia drzemki będą dla dziecka wyraźnie trudne. 

Wiąże się to z procesem dojrzewania snu. Dopiero po 6-7. miesiącu maluszek zaczyna samodzielnie łączyć cykle snu w ciągu dnia, co oznacza wydłużanie się drzemek. Dlatego koniecznie zerknijcie do "Niezbędnika rodzica o drzemkach" oraz do materiałów o wydłużaniu drzemek, aby pomóc mu w dobrym śnie w ciągu dnia (wszystkie materiały dostępne są w Społeczności WYSPANEJ MAMY).

Czasy aktywności przy 4 drzemkach

Czasy aktywności to rekomendowane odcinki czasu między snem dzieci w ciągu dnia – przestrzeganie ich (obserwując jednocześnie dziecko, czy nie daje już sygnałów o zmęczeniu i senności) zapobiega przemęczeniu i wspiera dobry sen.

Czas/okno aktywności to czas od pobudki do kolejnego zaśnięcia maluszka: kiedy mija zalecany czas aktywności rodzice powinni kończyć rytuał przedsenny, a dziecko – być bliskie zaśnięcia

Czasy aktywności to wartości orientacyjne, które ułatwiają rodzicom podjęcie decyzji w przypadku nietypowych dni, np. kiedy drzemki się opóźnią lub były wyjątkowo krótkie. Zalecam kontrolować długość drzemek, aby żadna z nich nie trwała dłużej niż 2 godziny, a ostatnia – w tym przypadku czwarta drzemka – skończyła się około 17:00-17:15. 

Czas aktywności od-do	4-5 miesięcy
Pobudka – początek D1	1-1,5h
Koniec D1 – początek D2	poniżej 2h (100-110min)
Koniec D2 – początek D3	poniżej 2h (100-110min)
Koniec D3 – początek D4	poniżej 2h (100-110min)
Koniec D4 – sen nocny	około 2h (100-110min)