*Plan dnia i pory karmień/posiłków u dzieci w wieku 5-8 miesięcy

Jak zaplanować dzień, aby dziecko było szczęśliwe, najedzone i wyspane? Skorzystaj z gotowego planu działana z optymalnymi porami snu, aktywnści i posiłków, które odpowiadają naturalnym rytmom, potrzebom i możliwościom dzieci w wieku 5-8 miesięcy. Dobry plan dnia jest kluczowy dla dobrze przesypianych nocy!

KLUCZOWE INFORMACJE

Plan dnia z 4 drzemkami na 4-5. miesiąc życia

Dzieci w 4-5. miesiącu potrzebują około 14-16 godzin snu na dobę rozłożone na: 11-12 godzin snu nocnego (z pobudkami na 3-4 karmienia) oraz 3,5-4,5 godziny snu w ciągu dnia rozłożone zazwyczaj na 4 drzemki, a po ukończeniu przez maluszka 5,5 miesięcy coraz częściej na 3 drzemki. Utrwala się pora porannej pobudki, co sprzyja regularnemu planowi dnia z drzemkami o mniej więcej stałych porach.

	Start:	Uwagi:
Sen nocny	18:30-19:00
Pobudka rano	6:00-6:30
Drzemka nr 1	około 7:30	40-60 min
Drzemka nr 2	10:15-11:00	60-120 min (jeżeli drzemka jest krótka, warto pomóc dziecku wydłużyć ją)
Drzemka nr 3	13:00-14:00	40-90 min (często spacer – w wózku, chuście)
Drzemka nr 4	16:00-16:30	30-60 min
Ostatnie karmienie	17:30-18:30	Ostatnie karmienie nie powinno bezpośrednio poprzedzać snu – najlepiej jest zrobić je przed kąpielą
Rytuał wieczorny	18:00-19:00	Kąpiel, następnie wyciszanie w sypialni
Sen nocny	18:30-19:30	(docelowo odłożenie do łóżeczka, kiedy maluszek zaczyna zasypiać samodzielnie)

Aż do 6-7. miesiąca życia drzemki będą dla dziecka wyraźnie trudne. 

Wiąże się to z procesem dojrzewania snu. Dopiero po 6-7. miesiącu maluszek zaczyna samodzielnie łączyć cykle snu w ciągu dnia, co oznacza wydłużanie się drzemek. Dlatego koniecznie zerknijcie do "Niezbędnika rodzica o drzemkach" oraz do materiałów o wydłużaniu drzemek, aby pomóc mu w dobrym śnie w ciągu dnia (wszystkie materiały dostępne są w Społeczności WYSPANEJ MAMY).

Czasy aktywności przy 4 drzemkach

Czasy aktywności to rekomendowane odcinki czasu między snem dzieci w ciągu dnia – przestrzeganie ich (obserwując jednocześnie dziecko, czy nie daje już sygnałów o zmęczeniu i senności) zapobiega przemęczeniu i wspiera dobry sen.

Czas/okno aktywności to czas od pobudki do kolejnego zaśnięcia maluszka: kiedy mija zalecany czas aktywności rodzice powinni kończyć rytuał przedsenny, a dziecko – być bliskie zaśnięcia

Czasy aktywności to wartości orientacyjne, które ułatwiają rodzicom podjęcie decyzji w przypadku nietypowych dni, np. kiedy drzemki się opóźnią lub były wyjątkowo krótkie. Zalecam kontrolować długość drzemek, aby żadna z nich nie trwała dłużej niż 2 godziny, a ostatnia – w tym przypadku czwarta drzemka – skończyła się około 17:00-17:15. 

Czas aktywności od-do	4-5 miesięcy
Pobudka – początek D1	1-1,5h
Koniec D1 – początek D2	poniżej 2h (100-110min)
Koniec D2 – początek D3	poniżej 2h (100-110min)
Koniec D3 – początek D4	poniżej 2h (100-110min)
Koniec D4 – sen nocny	około 2h (100-110min)

Plan dnia z 3 drzemkami na 5-6.mż

Dzieci w wieku 5-6 miesięcy potrzebują około 14-15 godzin snu na dobę, rozłożone na: 11-12 godzin snu nocnego (z pobudkami na 1-3 karmienia) oraz 3-3,5 godziny snu w ciągu dnia rozłożone na trzy drzemki. Zapotrzebowanie na sen maleje i stopniowo wydłużają się czasy aktywności.

	Od godziny:	Uwagi:
Sen nocny	18:30-19:00	Jeśli łączna długość snu w ciągu dnia nie przekroczyła 3 godzin, zalecam wcześniejszą porę odkładania na sen nocny, czyli okolice godziny 18:00
Pobudka rano	6:00-6:30	Najlepiej, jeśli pora porannej pobudki jest stała (+/- 30 minut)
Drzemka nr 1	8:30	1-2 godziny (im dłuższa drzemka*, tym dłuższy czas aktywności po niej, ale nie więcej niż 2,5h; jeżeli jest krótka, warto ją wydłużyć)
Drzemka nr 2	11:00-11:30	45 min – 2 godziny (im dłuższa drzemka*, tym dłuższy czas aktywności po niej, ale nie więcej niż 2,5h; jeżeli jest krótka, warto ją wydłużyć)
Drzemka nr 3	15:00-15:30	najkrótsza, zazwyczaj trwa poniżej 60 minut – musi skończyć się przed 16:30, aby nie zakłócić snu nocnego
Ostatnie karmienie	17:30-18:00	Ostatnie karmienie nie powinno bezpośrednio poprzedzać snu – najlepiej jest zrobić je przed kąpielą
Rytuał wieczorny	18:00-18:30	Kąpiel, następnie wyciszanie w sypialni
Sen nocny	18:30-19:00	(docelowo odłożenie do łóżeczka, kiedy maluszek zaczyna zasypiać samodzielnie)

Dopiero po ukończeniu 6-7.mż maluszki są biologicznie gotowe na samodzielne wydłużanie drzemek, czyli zaczynają samodzielnie coraz lepiej łączyć cykle snu w ciągu dnia; w pierwszej kolejności wydłuża się pierwsza, poranna drzemka.

Zapamiętaj, że drzemka nie wydłuża przypadającego po niej czasu aktywności, ale krótka pierwsza lub druga drzemka (poniżej 60 minut) może skrócić ten czas o około 15-20 minut. Trzecia drzemka powinna być najkrótsza (trwa zazwyczaj 30-45 minut).

Czasy aktywności przy 3 drzemkach na 5-6.mż

Czasy aktywności to rekomendowane odcinki czasu między snem dzieci w ciągu dnia – przestrzeganie ich (obserwując jednocześnie dziecko, czy nie daje już sygnałów o zmęczeniu i senności) zapobiega przemęczeniu. Czasy aktywności to wartości orientacyjne, które ułatwiają rodzicom podjęcie decyzji w przypadku nietypowych dni, np. kiedy drzemki się opóźnią lub były wyjątkowo krótkie. Zalecam kontrolować długość drzemek, aby żadna z nich nie trwała dłużej niż 2 godziny, a ostatnia skończyła się przed 16:30.

Czasy aktywności od-do	Dziecko 5-6 miesięcy
Pobudka – początek D1	1,5-2 godziny
Koniec D1 – początek D2	2 godziny
Koniec D2 – początek D3	2 godziny
Koniec D3 – sen nocny	~2,5 godziny

 Przy trzech drzemkach u dzieci w wieku 5-6 miesięcy czas aktywności nie powinien przekraczać 2,5 godzin.

Plan dnia z 3 drzemkami na 7-8.mż

Dzieci w wieku 7-8. miesiąc życia potrzebują około 14-15 godzin snu na dobę, rozłożone na: 11-12 godzin snu nocnego (z pobudkami na 1-3 karmienia) oraz 3 godziny snu w ciągu dnia (nie mniej niż 2,5 godziny) rozłożone wciąż na trzy drzemki. U większości dzieci po 7.mż pojawia się gotowość na dwie dłuższe drzemki, ale lepiej jest utrzymać początkowo 3 drzemki o nieco późniejszych porach. Jest to korzystne, ponieważ przesuwa się również pora zasypiania na noc, a wraz z nią pora porannej pobudki. Dziecku łatwej jest przejść na nowy plan dnia z 2 drzemkami, kiedy rozpoczyna dzień po 6:30.

	Od godziny:	Uwagi:
Sen nocny	19:00-20:00	Jeśli łączna długość snu w ciągu dnia nie przekroczyła 3 godzin, zalecam wcześniejszą porę odkładania na sen nocny, czyli okolice godziny 18:30
Pobudka rano	6:00-6:30	Najlepiej, jeśli pora porannej pobudki jest stała (+/- 30 minut)
Drzemka nr 1	8:30-9:00	1-2 godziny (tę drzemkę warto wydłużyć do 60-90 minut)
Drzemka nr 2	12:00-13:00	1-2 godziny (tę drzemkę warto wydłużyć do 60 minut)
Drzemka nr 3	15:30-16:00	najkrótsza, zazwyczaj trwa zazwyczaj 20-30 minut, powinna zakończyć się przed 17:00
Wieczorne karmienie lub kolacja i karmienie (po 8.mż)	18:30-19:00	Ostatnie karmienie/posiłek nie powinno bezpośrednio poprzedzać snu – najlepiej jest podać go przed kąpielą
Rytuał wieczorny	19:00-19:30	Kąpiel, następnie wyciszanie w sypialni
Sen nocny	19:30-20:00	(docelowo odłożenie do łóżeczka, kiedy maluszek zaczyna zasypiać samodzielnie)

 Czasy aktywności przy 3 drzemkach na 7-8.mż

Czasy aktywności to rekomendowane odcinki czasu między snem dzieci w ciągu dnia – przestrzeganie ich (obserwując jednocześnie dziecko, czy nie daje już sygnałów o zmęczeniu i senności) zapobiega przemęczeniu. Czasy aktywności to wartości orientacyjne, które ułatwiają rodzicom podjęcie decyzji w przypadku nietypowych dni, np. kiedy drzemki się opóźnią lub były wyjątkowo krótkie. Zalecam kontrolować długość drzemek, aby żadna z nich nie trwała dłużej niż dwie godziny, a ostatnia skończyła się przed 17:00.

Czasy aktywności od-do	Dziecko 7-8 miesięcy
Pobudka – początek D1	1,5-2,5 godziny
Koniec D1 – początek D2	2,5-3 godziny
Koniec D2 – początek D3	2,5-3 godziny
Koniec D3 – sen nocny	3-3,5 godziny

Przy trzech drzemkach u dzieci w wieku 7-8 miesięcy czas aktywności nie powinien przekraczać 3,5 godzin.

U większości dzieci po 7.mż widzimy gotowość na porzucenie trzeciej drzemki i na plan dnia z dwoma dłuższymi drzemkami. O tym, jak wspierać maluszka w okresie przechodzenia na nowy plan dnia przeczytacie w poradniku „Redukcja drzemek z 3 na 2” dostępnym w moim sklepie. Przed ukończeniem 9.mż maluszek powinien korzystać już z dwóch dłuższych drzemek o łącznym czasie trwania około 3 godziny.

Plan dnia z 2 drzemkami po 6.mż

Niekiedy widzimy u dziecka wyraźną gotowość na przejście na dwie dłuższe drzemki jeszcze przed 8. miesiącem życia. Dotyczy to w szczególności maluszków o wysokim temperamencie, których wytrzymałość fizyczna wynosi powyżej 2,5h – w stronę 3h.

Oznaki tej gotowości to:

1. Dłuższe czasy aktywności – np. między poranną pobudką a pierwszą drzemką maluszek jest w stanie być aktywny około 2 godziny lub nieco dłużej, a po pierwszej drzemce – prawie 3 godziny.

2. Dłuższa pierwsza i druga drzemka, które łącznie dają około 3 godziny snu.

3. Ogromna trudność w zasypianiu na 3. drzemkę (mimo pomocy rodziców) przez kilka dni pod rząd.

Uważam, że pełna gotowość na nowy plan dnia z dwoma drzemkami oznacza przede wszystkim spełnienie warunku nr 1 ORAZ nr 2 (obydwu tych warunków). Plan dnia może wyglądać więc następująco:

	Od godziny:	Uwagi:
Sen nocny	19:00-20:00	Jeśli łączna długość snu w ciągu dnia nie przekroczyła 3 godzin, zalecam wcześniejszą porę odkładania na sen nocny, czyli okolice godziny 18:30
Pobudka rano	6:00-6:30	Najlepiej, jeśli pora porannej pobudki jest stała (+/- 30 minut)
Drzemka nr 1	jak najbliżej 9:00	1-2 godziny (tę drzemkę warto wydłużyć do minimum 90 minut)
Drzemka nr 2	nie wcześniej niż o 13:30	1-1,5 godziny zależnie od czasu trwania D1 (łącznie maluszek potrzebuje 3 godzin snu)
Wieczorne karmienie lub kolacja i karmienie (po 8.mż)	17:00-17:30	Ostatnie karmienie/posiłek nie powinno bezpośrednio poprzedzać snu – najlepiej jest podać go przed kąpielą
Rytuał wieczorny	17:30-18:00	Kąpiel, następnie wyciszanie w sypialni
Sen nocny	18:00-18:30	(docelowo odłożenie do łóżeczka, kiedy maluszek zaczyna zasypiać samodzielnie)

 Czasy aktywności przy 2 drzemkach po 6.mż

Mimo że typowe okna aktywności u dzieci w wieku 6 miesięcy nie przekraczają 2,5 godzin, w przypadku gotowości na dwie dłuższe drzemki mogą wynosić niepełne 3 godziny:

Czasy aktywności od-do	Dziecko 7-8 miesięcy
Pobudka – początek D1	około 2 godziny
Koniec D1 – początek D2	niecałe 3 godziny
Koniec D2 – sen nocny	niecałe 3 godziny

Jeżeli maluszek nie jest w stanie być aktywny powyżej 2,5 godzin bez nadmiernego zmęczenia – nie powinniście przechodzić jeszcze na dwie drzemki

Plan karmień przy 3 drzemkach

Podstawą żywienia maluszka jest wciąż mleko (pokarm mamy lub mleko modyfikowane) i wciąż ważne są karmienia na żądanie. Można jednak oczekiwać, że karmienia u zdrowego niemowlęcia w wieku między 5. i 8. miesiącem życia pojawiać się będą nie częściej niż co około 3 godziny.

Po 6.mż rozpoczynamy rozszerzanie diety, ale początkowo nowe pokarmy powinny pojawiać się w małych ilościach (kilka łyżeczek lub "kilka gryzów", jeżeli przy rozszerzeniu diety korzystacie z metody BLW). Pokarmy stałe nie powinny zastępować mleka, ale stopniowo uzupełniać dietę dziecka - czyli nie powinny pojawiać się ZAMIAST mleka, ale OPRÓCZ mleka. Po 8.mż wprowadzamy stopniowo kolację – przed snem nocnym unikajcie podawania maluszkowi nowości.

Mając na uwadze powyższe kwestie, nie zaproponuję Wam jeszcze konkretnego planu karmień. Przedstawię jednak konkretne zalecenia, dzięki którym karmienia/posiłki maluszka nie będą zakłócać, ale będą wspierać jego sen:

• Pierwsze karmienie mlekiem zaplanujcie po porannej pobudce - najlepiej, aby odbywało się ono już po "oficjalnym" rozpoczęciu dnia i poza sypialnią, w dobrze oświetlonej części domu (chcemy, aby to karmienie dotyczyło już czasu aktywności - nowego dnia, a nie snu nocnego).

• Ze względu na krótki pierwszy czas aktywności, jeżeli poranne karmienie było solidne/duże, nie musicie podkarmiać ponownie maluszka przed pierwszą drzemką. Oczywiście, wyjątkiem jest sytuacja, w której dziecko wyraźnie zgłasza potrzebę nakarmienia się - wtedy to karmienie powinno pojawić się na około 30min przed porą zasypiania na pierwsza drzemkę, aby nie utrwalać zależności między snem i karmieniem/ssaniem. O tym, jak łagodnie odejść od niekorzystnych sennych asocjacji przeczytacie w osobnym poradniku dostępnym w moim sklepie.

• Kolejne karmienie zaplanujcie po pierwszej drzemce, powinno odbywać się również poza sypialnią. Wyspany i najedzony maluszek z pewności dobrze skorzysta z czasu aktywności przed drugą drzemką. Po tym drugim karmieniu możecie także wprowadzać pierwsze stałe pokarmy (początkowo w ograniczonej ilości).

• Czas aktywności między drugą i trzecią drzemką to 2-3 godziny, co oznaczać może, że na około 30min przed zasypianiem na drugą drzemkę warto będzie podkarmić maluszka - zwłaszcza, jeżeli dziecko karmione jest piersią (pokarm mamy trawi się szybciej niż mleko modyfikowane), zadecydujcie więc czy faktycznie to karmienie będzie potrzebne. Wszystko po to, aby maluszek na druga drzemkę zasypiał spokojnie i mógł dobrze ją przespać.

• Po drugiej drzemce również zaplanujcie większe karmienie oraz po raz drugi możecie podać pokarmy stałe. Dobrze jest wprowadzać nowości do diety dziecka przed godziną 15:00, aby ewentualne negatywna reakcja na te nowości nie zaburzyła snu nocnego. Podobnie, jak przed drugą drzemką, zadecydujcie czy potrzebne będzie podkarmienie maluszka mlekiem na około 30min przed zasypianiem na trzecią drzemką. Trzecia drzemka nie powinna być długa (maks. 60min snu, więc odchodzi tutaj kwestia uczucia sytości na czas snu).

• Po trzeciej drzemce możecie ponownie nakarmić maluszka mlekiem - jeżeli zgłasza taką potrzebę (możecie to karmienie zaplanować na około 40-60min po pobudce).

• U dzieci, które dość wcześnie przeszły na dwie drzemki ostatni czas aktywności również przyniesie karmienie mlekiem, ale pojawi się ono szybciej: 15-30 minut po pobudce z drugiej drzemki (dziecko obudzi się głodne po dłuższej drzemce, obydwie drzemki w takim planie dnia musza być dobrze przesypiane).

• Ostatnie wieczorne karmienie (a po 8.mż również kolacja) powinno pojawiać się na około 60 minut przed porą zasypiania - zgodnie z zaproponowanym schematem wieczornych czynności dostępnym w bibliotece Społeczności WYSPANEJ MAMY.